Kronika karceru

W toruńskim forcie XI miesciły się w czasie II wojny światowej niemieckie karcery. Wymierzano w nich kary odosobnienia alianckim jeńcom, którzy szczególnie narazili się okupantom. Na ścianach ciasnych cel więźniowie pozostawili świadectwo swojego istnienia. Kilkaset napisów w języku angielskim, ale również francuskim i polskim tworzy niesamowitą kronikę tego ponurego miejsca.

Z historii „Jedenastki”

W 1939 r. Fort XI wraz z kilkoma innymi fortami na lewym brzegu Wisły został zamieniony w obóz jeniecki - Stalag XXA. Ogółem w czasie II wojny światowej przez Stalag przewinęło się 50 tys. jeńców, najwięcej rosyjskich (21 tys.), włoskich (15 tys.), brytyjskich (12 tys.) i francuskich (5 tys.)

„14 dni karceru za próbę ucieczki" - napisał ołówkiem na ścianie jakiś Anglik. Obok kolejne napisy: „Za pieprzenie wszystkiego...", „Za palenie papierosów w magazynie...", „Bo nie salutowałem niemieckiemu oficerowi...", „Za śmianie się z potknięcia Niemca. Złamał sobie nadgarstek, mógł lepiej skręcić kark"

Z fortecznych napisów wynika, że żołnierz nazwiskiem James Macdonald podejmował kilka nieudanych prób ucieczki. Dostrzec można nawet daty kolejnych „wpadek". Pod spodem anonimowy dopisek: „Więcej szczęścia następnym razem". Jest i hitlerowska swastyka, a pod nią krótki, ale treściwy napis: „fuck it". Są nazwiska, numery wojskowe, domowe adresy. Podpisał się tu, między innymi, niejaki Robert Allan Lindsey. Ciekawe czy udało mu się wrócić cało do domu w Glasgow, na Harriet Street 22?

Dalej zdanie w rodzimym języku: „Tu siedział polski niewolnik Bolesław...", nazwisko nieczytelne. Ktoś inny, znów po angielsku, nawołuje „dobrego, starego Churchilla" do „zrobienia piekła niemieckim draniom". Na przeciwległej ścianie jakiś dowcipny Francuz umieścił sentencję: „Toruń, miasto turystów (niezłe hotele, dużo atrakcji)"

Niestety, z roku na rok, „kronika" staje się coraz mniej czytelna. Napisy zacierają się, odpadają ze ścian wraz z tynkiem. Na naszych oczach odchodzi w zapomnienie kawałek historii.

* * *

Więcej zdjęć napisów i rysunków ze ścian Fortu XI można znaleźć w galerii: Ślady jeńców

kategorie:

Toruń - forty

Społeczeństwo

reklama:

zostaw komentarz:

komentuj

komentarze internautów:

~Golden Hind
2009-02-06 09:28

re: re: re: Ja wiem :) (+odpowiedz)
mail: bzwp@wp.pl wiem, ze nie mozna ja oczywiście tylko teoretycznie:)

~Luksfer
2009-01-31 19:32

Ja wiem :) (+odpowiedz)
Znam dobrze to miejsce, byłem tam kilka razy. Z roku na rok napisy są coraz mniej czytelne. Odłażą wraz z pobiałą. Np to serce na głównej fotce - większa część jest już odpęknięta.

~Golden Hind
2009-02-01 15:41

re: Ja wiem :) (odpowiedz)
to mozna prosic o jakas mapke czy cos w tym stylu

~Luksfer
2009-02-01 16:21

re: re: Ja wiem :) (odpowiedz)
Hmmm, dałoby się pewnie zrobić. Jakiegoś maila poproszę. I oczywiście tylko teoretyzujemy - oficjalnie tam nie wolno włazić, własność prywatna.

~Golden Hind
2009-01-31 13:43

ślady jeńców (+odpowiedz)
wreszcie ktoś o tym pisze! moge jeszcze dodac,że w forcie przebywał tez głównodowodzący armii norweskiej gen. Otto Ruge. P.S. może ktoś wie gdzie dokladnie sa te napisy w forci XI, bylam tam ale nie moglam ich znaleźć

ostatnio dodane

pokaż wszystkie artykuły