Maciej Szajkowski (Kapela ze Wsi Warszawa): Nie chcemy zamykać muzyki w muzeum [wywiad]

W miniony czwartek toruński Lizard King zorganizował wiejską przytupaję w iście mistrzowskim wykonaniu. Za cymbały, skrzypce i fidele chwyciła Kapela ze Wsi Warszawa. Tuż przed koncertem udało się nam porozmawiać z perkusjonalistą Kapeli.

Maciej Szajkowski (Kapela ze Wsi Warszawa) / zdjęcia: Dominika Luks

Maciej Szajkowski - dziennikarz propagujący muzykę folkową i etniczną, na antenie radiowej czwórki prowadzi audycję Folk OFF. Współzałożyciel oficyny wydawniczej Opensources. Perkusjonalista Kapeli ze Wsi Warszawa.

Rozmawia: Dominika Luks

cowtoruniu.pl: Polska twórczość ludowa to dla Was miłość czy kochanka?

Maciej Szajkowski: O! I to, i to. Powiedziałbym, że żona nawet (śmiech). Jest to miłość taka okrzepła już, a wyrosła z fascynacji, z odkrycia czegoś nowego. Czegoś, co później konsekwentnie poznawaliśmy, uczyliśmy się i wzrastaliśmy w tym duchu. Polska twórczość ludowa to trudny temat, w Polsce stosunkowo niewdzięczny, a nawet wyśmiewany. Ale na tyle, na ile jesteśmy w stanie, staramy się przywracać jej istotę i znaczenie.

cwt: Koncertujecie po całym świecie, czy Wasza popularność za granicą wynika z tego, że polska muzyka ludowa jest tam odbierana jako coś egzotycznego?

MSz: Ta egzotyka na pewno odgrywa jakąś rolę. Z drugiej strony, jak się okazuje, jest to muzyka przyzwoicie zagrana i przystępnie zaprezentowana ludziom, którzy oczekują wysokiego poziomu i pomysłu. Z drugiej stronu: co kraj, to obyczaj - w różnych miejscach na świecie jesteśmy różnie odbierani. Inaczej odbierają nas Niemcy czy Francuzi, a jeszcze inaczej Anglicy. Być może kiedyś pochylimy się nad tematem naszej muzyki w odczuciu innych nacji? Jest jednak w muzyce Kapeli pewien uniwersalizm, który pozwala każdemu na znalezienie w niej czegoś dla siebie. Ten uniwersalizm wynika z pewnych niezmiennych elementów w muzyce, takich jak transowość, czy też wymiar rytualny dawniej towarzyszący muzyce, a dzisiaj przywracany.

cwt: Wiesz może jak do waszej muzyki odnosi się środowisko etnograficzno-folklorystyczne?

MSz: Nie wiem (śmiech), a Ty może wiesz?

cwt: Znam głównie pochlebne opinie...

MSz: Chyba na przestrzeni lat to zdanie się zmieniało. Do nas, co jakiś czas, docierają różne opinie. Wśród folklorystów pokutuje jeszcze czasami taki punkt widzenia, że ta cała spuścizna ludowa powinna pozostać nienaruszona, w tym wydaniu XIX-wiecznym. Problem polega na tym, że nasza wiedza na temat kultury ludowej sięga połowy XIX wieku. Nie wiemy dokładnie, co było wcześniej, możemy się tylko domyślać. Zapiski kolbergowskie są transkrypcją muzyki, która była często grana na skalach nietemperowanych. Kolberg przełożył to na język muzyki, ale przecież ona wcale nie musiała tak brzmieć. Mamy więc do czynienia z pewnymi imaginacjami, a to daje nam prawo do interpretacji. Nie chcemy zamykać muzyki w muzeum.

cwt: Ciekawi mnie, jak przebiegało zbieranie materiału na płytę "Wykorzenienie", gdzie wykorzystaliście fragmenty nagrań autentycznych ludowych twórców?

MSz: "Wykorzenienie" było naszym ukłonem w stronę tych starych mistrzów muzyki ludowej. Mamy tu do czynienia z syndromem Alamo - twierdzy strzeżonej przez Teksańczyków przed Meksykanami. Teksańczycy walczyli do ostatniego i nie poddali się do samego końca, a Meksykanie ich tam do nogi wytrzebili. Z tymi starymi muzykami ludowymi jest podobnie, oni też grali do ostatniego, do ostatniej kropli krwi wybrzmiewała ich muzyka. A potem przyszło disco polo i niewielo po nich zostało. To oczywiście nie była raptowna zmiana, muzyka ewoluowała na przestrzeni dekad, a na jej kształt i na to, co muzykanci chcieli grać, miało duży wpływ radio. Długo by o tym opowiadać, "Wykorzenienie" jest takim naszym bezpośrednim spotkaniem ze starymi twórcami, cytatem z ich doświadczenia, ich dorobku, wplecionym w nasz język. Następna nasza płyta była już zupełnie autorska.

cwt: Wróciłam trochę do wątku sprzed lat?

MSz: Tak. Podczas powstawania "Wykorzenienia" miałem poważną zagwozdkę, czy nie powinniśmy w większym wymiarze pokazać tych muzykantów. Nie ograniczać się tylko do cytatów, ale także może uwiecznić ich na drugim krążku. Mieliśmy takie sesje studyjne z nimi, ale stwierdziliśmy, że jeżeli ma być to płyta spójna, to musimy zastosować jakiś złoty środek. Potem było "Wymiksowanie", czyli oddanie utworów z "Wykorzenienia" w ręce dj-ów i fajnych składów. No a później już "Infinity"...

cwt: Czy sami strugacie instrumenty, tak jak niektóre kapele parające się muzyką folkową?

MSz: No tak, niektórzy strugają, kiedyś trzeba było strugać bo nie było innej opcji. Pierwsze nasze fidele czy skrzypice - jak je nazywaliśmy - albo liry korbowe to były takie zgrzebne, przez muzykantów robione instrumenty. Dzisiaj one też są robione w dużej części przez muzykantów, ale to jest już inna jakość. My ten etap rekonstrukcji instrumentów też przeszliśmy, była to długa droga, którą polecam młodym muzykom, chcącym zagłębić się w kulturze dawnej. Jest to naprawdę fajna przygoda, możliwość poznania ludowych lutników, których na szczęście trochę się jeszcze ostało. Pozdrowienia dla pana Stanisław Wyrzykowskiego z Chaczowa, który robi rewelacyjne liry korbowe.

cwt: O czym teraz marzycie?

MSz: Chcielibyśmy nagrać fajną płytę w tym roku. Mam nadzieję, że się to uda, że będzie ona oparta o to co Kapela robi, a z drugiej strony będzie nową kompozycją.

cwt: Życzymy zatem powodzenia i dziękujemy za rozmowę.

kategorie: