Caritas. Dwie minuty ciszy - recenzja

„Caritas. Dwie minuty ciszy" to najnowsza sztuka wystawiana w Teatrze Horzycy. Premiera oraz tzw. premiera uniwersytecka odbyły się w miniony weekend. Belgijskiej reżyserce Lies Pauwels udało się zmusić widzów do refleksji nad spektaklem, ale czy właśnie tego typu zastanowienie autorka chciała wywołać?

- Od siebie -

„Caritas" to ciekawa sztuka, ale bardzo wymagająca i po prostu trudna w odbiorze. Widz jest zmuszony do pełnego skupienia przez całe dwie godziny trwania spektaklu. Na deskach Horzycy dzieje się sporo, na różnych planach i często równocześnie. Jakby tego było mało; dziwaczne, niejasne symbole i specyficzna muzyka (m.in. Violetta Villas) zdecydowanie nie ułatwiają odkrywania intencji autorki. „Caritas. Dwie minuty ciszy" mnie nie urzekły - może właśnie ze względu na swój ciężar gatunkowy. Belgijce udało się zmusić widzów do refleksji, ale nie nad przesłaniem sztuki, a nad jej treścią. Po wyjściu z Horzycy sporo osób na głos zastanawiało się - „ale właściwie o co chodziło?". Nie dziwię się - na pierwsze dni tak długo wyczekiwanej wiosny wolałbym chyba obejrzeć coś lżejszego..

Dariusz Kędzierski

Lies Pauwels znana jest już w Toruniu - jej sztuka „White Star" zdobyła pierwszą nagrodę festiwalu Kontakt w 2005 roku. Teatr Horzycy zaprosił reżyserkę do współpracy, w wyniku której powstała najnowsza sztuka „Caritas". Jest to autorski projekt, który nie jest zobrazowaniem żadnego tekstu - powstawał podczas prób, a przed premierą owiany był wielką tajemnicą. Autorka konsekwentnie odmawiała publicznych komentarzy na temat przygotowanego spektaklu, podsycając napięcie i zachęcając widzów do osobistej wizyty w progach teatru.

Sztuka, niczym film Hitchcoka, zaczyna się od trzęsienia ziemi, a potem napięcie rośnie. Już na samym początku odtworzone zostaje z taśmy oświadczenie, które potęguję rosnącą niepewność widzów. Nie można przecież inaczej zareagować, gdy słyszy się słowa: „Nawet nie próbujcie być sobą. Uprasza się o spokojne zachowanie. Najważniejsze jest, byśmy wiedzieli jak zachowywać się w grupie" i inne, podobne frazesy ocierające się o absurd. Sugeruje to kierunek interpretacji dzieła - to nie jest kolejne proste i przyjemne w odbiorze przedstawienie.

Grozy dodaje też prawie pusta scena, otoczona z trzech stron zasłoną - kilka stolików, krzeseł i butelek z napojami to wszystkie rekwizyty, jakie w pierwszej chwili dostrzegamy.

O czym jest ta sztuka? Banalnie mówiąc, o otaczającej nas rzeczywistości. „Caritas" to zbitek kilkudziesięciu różnych scen obrazujących ważne współczesne problemy. Religia, demokracja telewizyjna kształtowana przez programy typu „Mam talent", homoseksualizm (a raczej homofobia), kwestia tego, co jest normalne i czy istnieje w ogóle taka kategoria jak „normalność", rasizm czy antysemityzm. To tylko wycinek wątków, które porusza w spektaklu Belgijka.

W pierwszej scenie widzimy matkę tresującą swoje dziecko do występu w konkursie małej miss. Kobieta uwięziona jest w świecie zasad i bezdusznych konwenansów, a jej jedyną życiową wartością zdaje się być abstrakcyjnie pojmowane „życie z gracją". W pamięci zostaje też moment, gdy na scenie pojawia się obandażowana postać, która opowiada o swoich operacjach plastycznych - „talia idealna. Tylko dwa żebra mniej". Kobieta walczy z wiatrakami, bo próbuje powstrzymać starość. Galeria osobliwości sportretowanych w „Caritasie" jest większa - żołnierz opowiadający, jak dał się uwieźć dziewczynce ze zbombardowanego miasta czy też mężczyzna występujący jako drag queen, nadal nie wyczerpują tego, co reżyserka chciała nam przekazać.

Bardzo mocną stroną sztuki jest absurd i zastosowana groteska, której przykładem może być postać grana przez Sławomira Maciejewskiego. Aktor wciela się w porządnego i na pierwszy rzut oka „normalnego" przedstawiciel klasy średniej - rasy białej, Polaka, katolika, ubranego w garnitur, który w każdym odstępstwie od normy widzi coś złego. Szczupłej dziewczynie z tatuażami (granej przez Mirosławę Sobik) zadaje pytania czy jest żydówką, prostytutką, narkomanką, tylko z powodu jej chudej i wątłej aparycji.

W tak absurdalnych momentach publika się głośno śmieje, ale reżyserka ani przez moment nie zostawia nam wątpliwości - cytując powiedzenie z „Rejsu" - „Sami z siebie się śmiejecie". Każdy na widowni doskonale zdaje sobie sprawę, że karykaturalnie przedstawione na scenie zjawiska nie są obce naszemu społeczeństwu. Śmiech podczas przedstawienia „Caritas. Dwie minuty ciszy" jest więc co najmniej słodko-kwaśny.

Przedstawienie porusza nas tym bardziej, że autorka zadbała o osadzenie go w polskich realiach. Jedna z postaci przeprasza dosłownie za wszystko, prosi też o wybaczenie za niewybudowany drugi most...

Kunsztem swojego warsztatu aktorskiego w „Caritasie" najbardziej urzekła mnie Maria Kierzkowska, która brawurowo zagrała m.in. wspomnianą już kalekę obandażowaną po serii operacji plastycznych. W kulminacyjnej scenie, aktorka wcieliła się też w kobietę proszącą o pomoc w kilku językach, której nikt nie chce wysłuchać. Co więcej, inne postaci pod pozorem niesienia pomocy tak naprawdę znęcają się nad bohaterką - kopiąc, ciągnąć i okładając. Na scenie wyglądało to naprawdę plastycznie. Tym bardziej, że na ciele Marii Kierzkowskiej uważny obserwator mógł dostrzec podczas niedzielnego spektaklu sporo autentycznych otarć i ran - trudno pozbyć się myśli, że powstały one podczas prób do przedstawienia.

kategorie:

Teatr

Recenzje

reklama:

zostaw komentarz:

komentuj

komentarze internautów:

~adur
2010-04-01 22:33

re: Nie ta pora roku (+odpowiedz)
Również podobała mi się sztuka. Rzeczywiście, trzeba było ją na spokojnie przemyśleć, na scenie wiele się działo... ale po przemyśleniu i uporządkowaniu "w głowie" gorąco polecam.

~.
2010-03-30 21:39

... (+odpowiedz)
mi się bardzo podobała, zmusiła do refleksji aż na moich oczach pojawiły się łzy. Polecam dla inteligentnych i wymagających widzów, którzy nie traktują teatru wyłącznie jako rozrywkę. Aktorzy świetni...brak słów. Teatr w TORUNIU jest naprawdę na wysokim poziomie.

~Kasia
2011-10-19 20:55

re: ... (odpowiedz)
Świetna sztuka, chciałabym jeszcze raz ją obejrzeć. Budzi refleksje...

ostatnio dodane

pokaż wszystkie artykuły