"Mali - droga do Timbuktu" - recenzja

W cyklu Świat i okolice w Dworze Artusa odbył się pokaz multimedialny zatytułowany „Mali - droga do Timbuktu". Zdjęcia komentarzem opatrzył bydgoski podróżnik Zbigniew Borys, który jest stałym bywalcem na Czarnym Lądzie. Przed kilkoma dniami wrócił stamtąd i za dni kilka znowu rusza w drogę - tym razem do Etiopii.

zdjęcia: Zbigniew Borys

Pokaz multimedialny z komentarzem podróżnika Zbigniewa Borysa odbył się w środę 17 lutego w Sali Wielkiej toruńskiego Dworu Artusa.

W atmosferę Afryki wprowadziła licznie zgromadzonych widzów pieśń jednego z najbardziej znanych muzyków Czarnego Lądu - Ali Farki Toure, malijskiego pieśniarza i gitarzysty nazywanego afrykańskim Lee Hookerem. Żal wielki, że trwała tak krótko i że nie mogła być tłem dla wszystkich zdjęć...

Zdjęcia ilustrowały drogę przez bezdroża Mali - kraju nazywanego Perłą Afryki Zachodniej - do legendarnego, położonego u wrót pustyni miasta Timbuktu. Zaobserwować można było całą feerię barw - od delikatnych żółci pustynnych piasków oraz błękitu nieba i wody, po nasycone kolory afrykańskich strojów. Wzrok przyciągały też pełne emocji twarze mieszkańców Czarnego Lądu.

Starzy ludzie cieszą się w Mali wielkim szacunkiem. Przedstawiciele starszyzny wioskowej gromadzą się w widocznych na kilku zdjęciach tzw. togunach - pod zadaszeniami osadzonymi na często pięknie rzeźbionych filarach. Odbywają się tam narady i wydawane są sądy. Mędrcy doskonale sobie radzą ze wszelkimi problemami, trudno wyobrazić sobie sytuację, w której musieliby się zwrócić o pomoc do wyższej instancji władzy - chyba dopiero morderstwo w wiosce dałoby im ku temu powód. Tam, gdzie toguny nie zostały wzniesione, starszyzna gromadzi się pod drzewem baobabu.

W togunach kobiet nie widać (pewnie wstęp wzbroniony), ale mnóstwo ich na targu, na ulicach i nad rzeką. W oczy rzucają się przepiękne, kolorowe stroje i biżuteria. Zdziwienie i podziw wzbudzają wielkie i ciężkie kosze noszone przez nie na głowach, często po nierównym, górzystym terenie.

Kolejne zdjęcia przedstawiają miejsce blisko wioski, w którym odbywa się obrzęd inicjacji - to występ czy nawis skalny cały pokryty symbolicznymi rysunkami - wąż na przykład symbolizuje przodków. W obrzędzie tym uczestniczą chłopcy w wieku 10-12 lat.

Na wielu zdjęciach widać dzieci - uczące się w bardzo skromnie urządzonej szkole, a także podczas zabawy. Ich plac zabaw to najczęściej kilkanaście wielkich kamieni zastępujących zjeżdżalnię, gdzieś na ziemi w kącie leży mankala - jedna z najstarszych gier świata. Ta na zdjęciu składa się z drewnianej planszy i umieszczonych w zagłębieniach muszelek, ale bardzo biedni Afrykańczycy nie korzystają z plansz - kopią dołki w piasku i wrzucają do nich kamyki. W większym mieście przy jednym z budynków stoi znajomy nam stół do gry w piłkarzyki.

Na wielu zdjęciach płynie życiodajny Niger, przy którym dość leniwie toczy się codzienne życie. Ludzie myją się, piorą, czerpią wodę do picia i łowią ryby. Z rzeki nierzadko wyłaniają się hipopotamy, które są zwierzętami bardzo groźnymi - w wyniku ich ataków zginęło już wielu mieszkańców Afryki. Jak na Czarny Ląd przystało, w różnych miejscach pojawiają się wielbłądy, jest też sporo kóz, ale wypatrzyć również można kota, jakby żywcem wziętego z polskiego dachu.

Zdecydowanie mniej niż ludzie i zwierzęta wzrok przyciągają afrykańskie budowle, z wyjątkiem może imponującego meczetu w Dżenne. Jest on największą glinianą budowlą sakralną na świecie, wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Niestety turyści powodowali zbyt duże zamieszanie i meczet został zamknięty dla nie-muzułmanów. Incydentem, który bezpośrednio przyczynił się do jego zamknięcia było zorganizowanie na dachu świątyni i w jego wnętrzu sesji fotograficznej dla producentów odzieży. W niewielkiej odległości od meczetu w poniedziałki odbywa się wielki targ - jego zdjęcia to tysiące zlewających się przepięknie kolorowych plam.

Bardzo barwna jest też odbywająca się w jednej z wiosek ceremonia tańca z maskami. Maski są bardzo ważne, symbolizują niebo, ziemię, ludzi, rośliny i zwierzęta. Mężczyźni wkładając je stają się tym, co maski przedstawiają, przyjmują inną tożsamość. Maskom przypisuje się wielką moc i w obawie przed jej utratą są one pilnie strzeżone. Wkłada się je tylko do uczestnictwa w pełnym rytuale, w przedstawieniach dla turystów używane są duplikaty. Tańcom towarzyszy śpiew i dźwięki bębnów, dzwonków i instrumentów szarpanych.

kategorie: