Agnieszka Lipiec-Wróblewska - wywiad

cowtoruniu.pl: Henryk Ibsen, jeden z najwybitniejszych dramaturgów. Zagadkowy, trudny, zadający niewygodne pytania. Czym Panią zafascynował?

Agnieszka Lipiec-Wróblewska: Ma głęboką intuicję i potworną, rozwibrowaną wyobraźnię. Oczywiście w sensie pozytywnym. Powiem tylko tyle, Zygmunt Freud, którego my uważamy za ojca psychologii i mroków, uczył się od Henryka Ibsena. Na swoich pierwszych wykładach psychoanalizy powoływał się na „Upiory" Ibsena. Ten z kolei czerpał intuicyjnie z obserwacji człowieka i świata. Doszukiwał się i widział to drugie dno, a czasami i trzecie. Stąd moja fascynacja tym dramaturgiem.

Henryk Ibsen nie zawsze był trafnie odczytywany. Już po premierze „Dzikiej kaczki" okazało się, że dramat został przez publiczność odrzucony. Nie każdemu udaje się dobrze rozszyfrować intencje i postępowania bohaterów. Pani się to udało?

Mnie się udaje. Kluczem jest dla mnie pokazanie tego, że prawda, czy posługiwanie się prawdą, jest rzeczą względną. Używanie jej do zmiany czy ingerowania w cudze życie może obrócić się w tragedię. Ale nie można z tego powodu negować prawdy jako wartości. Każdy powinien o swoją prawdę walczyć sam. I nie pozwalać, aby ktoś inny walczył nią za nas. Z dobrych intencji, tak jak u Henryka Ibsena w dramacie, rodzi się piekło. Jak u Dantego, dobrymi chęciami wybrukowane jest piekło. Odczytanie tego polega na tym, aby pokazać jak te dobre intencje, potrafią być zafałszowane. Jak bardzo skomplikowane są emocje człowieka. Ludzkie uczucia nie wytrzymują często pewnego ładu czy moralności. Ta moralność okazuje się za wąska dla człowieka.

Ibsen nie odpowiada na pytanie, czy lepsze jest w tej sytuacji kłamstwo, czy prawda. Nie daje nam odpowiedzi. A Pani?

Każdy musi sobie sam udzielić tej odpowiedzi. Ja ją znam, ale nie będę jej narzucać. Trzeba sobie w sercu odpowiedzieć, czy prawda wymaga naprawdę takich wielkich ofiar? Czy prawda jest warta życia dziecka? Dla mnie nie. Ale może znajdą się tacy, którzy myślą inaczej

Dramat zafascynował Panią trudnymi pytaniami o kłamstwo i prawdę, czy jednak historią i tragedią rodziny?

Zdecydowanie w pierwszej kolejności są to pytania. Fabuła jest dobrze skonstruowana. Ale nie była dla mnie jakoś specjalnie fascynująca. Oczywiście podobało mi się, że jest to dramat rodzinny, ciekawi mnie życie nastolatków. Wtedy wyobraźnia jest najczulsza, a z drugiej strony człowiek nie zna do końca konsekwencji swoich czynów. Dalego tak często, moim zdaniem, dochodzi do tragedii. Moją uwagę skupiają jednak symbole i warstwa moralna.

Ten dramat chciała Pani zrealizować już wcześniej?

Miałam to zrobić w warszawskim Teatrze Ateneum, ale pomysł padł wraz ze śmiercią Gustawa Holoubka. Zainteresowała się tym tekstem i moją reżyserią Iwona Kempa, która chyba lubi Skandynawów i chciała mieć w repertuarze coś z klasyki. A Henryk Ibsen to już klasyka.

Rozmawiała: PIGMEJKA