Rozmawiamy z Katarzyną Grocholą

Pisze o dojrzałych kobietach, które zmieniają swoje życie, znajdują miłość, pracę, budują domy, malują paznokcie na fiołkowy kolor. Ale są też takie, które walczą o przetrwanie, mieszkając pod jednym dachem z mężem tyranem. Katarzyna Grochola, jak nikt inny, potrafi rozbawić nas do łez. Lub do łez wzruszyć.

zdjęcia: PIGMEJKA

Katarzyna Grochola przyjechała do Torunia na zaproszenie Książnicy Kopernikańskiej. Była gościem festiwalu „4 Pory Prozy". Spotkała się z publicznością w filii Książnicy przy ulicy Jęczmiennej.

cowtoruniu.pl: Latem wydała pani nową powieść „Kryształowy Anioł". Jednak nie od pytań dotyczących tej pozycji zaczynają się zazwyczaj spotkania autorskie, a od książki „Trzepot skrzydeł". Tą książką poruszyła pani już jakiś czas temu temat tabu - temat przemocy. I nieco zaskoczyła. Nie było tym razem łatwo, lekko i przyjemnie.

Katarzyna Grochola: Podobne klimaty już się u mnie pojawiały. Jak w książce „Przegryźć dżdżownicę" oraz „Podanie o miłość". Tam jest opowiadanie o odchodzeniu i śmierci. Także trudne tematy też są mi bliskie.

Było też wiele felietonów. Zbierało się to wszystko w pani?

„Trzepot skrzydeł" i tak długo w sobie nosiłam, musiałam go w końcu napisać. Choć nie ukrywam, bladego pojęcia nie miałam, że spotka się z takim odzewem. Co nie znaczy o mojej genialności, tylko o tym, że problem jest w narodzie. Noszę specjalną bransoletkę, symbol walki z przemocą. Avon jako jedyna firma, próbuje stworzyć program razem z Fundacją Feminoteka - Kobiety pl. Ale to wszystko napotyka na olbrzymie bariery. Tak naprawdę nie wiemy jak poradzić sobie z przemocą nawet naszych przyjaciółek. One nam tego nie mówią. A jak napotykamy przemoc u sąsiadów, to się nie wtrącamy, bo i tak potem dostaniemy po głowie. Policja niewiele robi. Czego dowodem jest lincz we Włodawie. Prawodawstwo wisi w powietrzu. Nikt nie zabezpiecza tych skrzywdzonych kobiet.

Dużo się w pani takiej wiedzy i obserwacji nazbierało z otaczającej rzeczywistości, że postanowiła napisać pani książkę?

Mnóstwo się dzieje koło mnie, tak jak wokół każdego. Tylko zazwyczaj, obok tego przechodzimy obojętnie. Ale możemy coś z tym zrobić, wykorzystując swoje możliwości. Pisanie to jest mój zawód, a nie tylko pasja. Jeżeli natykam na taką historię jedną, drugą potem piątą i dziesiątą. I do tego dzieje się to, za moim płotem w Milanówku. To mnie w którymś momencie skręca. Bardzo lubię Judytę, ona jest po tej ładnej, słonecznej stronie. Tam się starałam nie dotykać polityki ani tego, że ktoś gdzieś komuś dał w łeb. Ale takie rzeczy jak te, o których piszę w „Trzepocie skrzydeł" się zdarzają, a my o tym nie mówimy. Chętniej już rozmawia się o przemocy psychicznej. Są jednak kobiety naprawdę bite, którym cudowny mąż lekarz wykopuje dziecko z brzucha. One nie mają jak się poruszać w świecie. Pierwsza reakcja kobiet jest taka: to po co z nim była, po co sobie na to pozwalała? To jest reakcja odsunięcia. Każdy twierdzi, że nie pozwoliłby sobie na takie traktowanie. Nieprawda, każda z nas na pewne rzeczy by sobie pozwoliła, w sprzyjających okolicznościach.

Z jednej strony książka otwiera nam oczy, z drugiej jest pewnego rodzaju terapią.

Myślę, że wszystkie moje książki dają nadzieją, nawet jak się kończą śmiercią. Musimy pamiętać o tym, aby nie zostawić tego ułamka życia w beznadziei. Przemoc jest rzeczą straszną, do której nie jesteśmy przygotowani. To łatwo zresztą rozpoznać. Jak kobieta wariuje, to mąż mówi, że jest wariatką i uderzają jej hormony. To znaczy, że albo jest zdradzana, albo jest pod wpływem przemocy. Kobieta jest pierwszym zabrudzonym papierem lakmusowym.

Kolejna bohaterka to Sara z książki „Kryształowy Anioł". Nie jest tak przebojowa jak Judyta, jest bardzo wrażliwa, uległa, trochę irytująca. Szuka swojego miejsca w życiu.

Ona jest troszeczkę ślepa, bo wie co się dzieje w świecie, a nie wie co dzieje się u niej. To jest dość charakterystyczne też dla nas. Chętniej zajmujemy się cudzymi sprawami np. głodem w Afryce, a nie widzimy możliwości zabrania psa ze schroniska w Toruniu. Chciałam pokazać Sarę, tak aby dać nam szansę układania świata od siebie. Boświat nie będzie lepszy jak wspomożemy afrykańskie dzieci, ale naszą sąsiadkę, jeżeli posprzątamy ulicę, posadzimy drzewo. To jest dużo trudniejsze i mniej atrakcyjne. Ale musimy zacząć od siebie.

Ciekawe jest to dojrzewanie pani bohaterek od pierwszych stron.

W życiu też dojrzewamy. Jak nie, to się cofamy. Nie jest to może, tak spektakularne jak w powieściach, ale jest. Nie zawsze jednak zdajemy sobie z tego sprawę. Życie jednak ciągle nas zmusza do refleksji. Umiera ktoś, kto był nam bliski i to nam uświadamia, że nie tędy droga. Może podjąć jakieś inne decyzje.

A najcenniejsze są i tak zawsze rady babci.

Zawsze. Teraz też jestem babcią i już myślę nad swoimi radami. Ale mam jeszcze trochę czasu.

Rozmawiała: PIGMEJKA

kategorie: